انٽرنيٽ انسان جي عقل جو عمر جي حساب سان تمام ننڍڙو ٻچو آهي.
هن کي هڪ ته پئدا ٿئي ڪي گهڻا سال به ناهن ٿيا، پر ”عام ماڻهو“ جي استعمال ۾ ايندي ته مورڳو ئي ڪي آڱرين تي ڳڻڻ جيترا سال ٿيا هوندا! ان هوندي به انسان ۾ موجود اڻٿڪ محنت، مسلسل جدوجهد ۽ شين ۾ هر وقت بهتري آڻڻ واري جيتامڙي جي ڪري انٽرنيٽ تمام گهڻي تيزي سان ڪاميابي ۽ نواڻ جون منزلون طئي ڪندي آئي آهي...
ايتري تائين جو اهو اصطلاح وجود ۾ آيو جنهن ۾ دنيا کي هڪ Global Village چيو ويو، جنهن جو مطلب آهي ته دنيا مان هاڻي ملڪي سرحدون ختم ٿي ويون آهن ۽ دنيا هڪ ننڍڙو ”ڳوٺ“ بڻجي ويو آهي جنهن ۾ ڪنهن به ڪُنڊ جي ماڻهو سان ڪنهن به وقت ”رابطو“ (Communication) ڪري سگهجي ٿو.
ڏٺو وڃي ته اها ڳالهه تمام گهڻي حد تائين سچ به آهي! نه ته جوهي جي ننڍڙي شهر جو هڪ هاءِ اسڪول ۾ پڙهندڙ ڇوڪرو ڪنهن سوچيو هو ته آمريڪا جي ڪنهن استاد سان سڌو سنئون رابطو ڪندو؟ پر هاڻي اهو ممڪن آ!
جيئن جيئن انٽرنيٽ جو استعمال عام ماڻهو جي هٿان ٿيڻ لڳو، تيئن تيئن اها ضرورت پيش آئي ته انٽرنيٽ جي ذريعي ٿيندڙ رابطي واري طريقي کي آسان بڻائجي. ان سوچ جي ئي نتيجي ۾ Yahoo! دنيا جي پهرين اي-ميل سروس شروع ڪئي جنهن جي ذريعي جهڙوڪ خطن واري لک پڙهه هاڻي برقي مدد سان ڪمپيوٽر/انٽرنيٽ جي ذريعي ٿيندي. فرق اهو هئو جو خط پهچندي ڏينهن ۽ مهينا وٺندا هُئا، پر اي-ميل ذريعي موڪليل پيغام کي دنيا جي ڪنهن به ڪنڊ ۾ پهچڻ ۾ مشڪل سان ڪي منٽ لڳن ٿا!
بحرحال، توڙي جو اي-ميل جي ايجاد رابطي ڪاري جي دنيا ۾ انقلاب هُئو پر انسان جي محنت رابطي جي ان “تڪڙي” طريقي کي به مات ڏئي ڇڏي ۽ انٽرنيٽ جي دنيا ۾ Instant Messenger جي آمد ٿي. IM جي ڪري دنيا هڪ ٻئي اصطلاح کان وقف ٿي، جيڪو آهي، Chatting.
چئٽنگ ۾ ماڻهو دنيا جي هڪ حصي مان ٻئي حصي ۾ ويٺل ماڻهو سان جهڙوڪ رُوبرو ويهي ڳالهائي سگهن ٿا. هتان ”ڇا حال آ، سُهڻا؟“ لکجي آيو ته هُتان وري ٺَڪ جواب آيو، ”خير لڳو پيو آ، جاني. تون ٻڌا!“
---
رابطي ڪرڻ ۾ ان تيزي دنيا ۾ تمام گهڻي آساني پئدا ڪئي: انٽرنيٽ جو استعمال دوستن، گهر وارن، ڪاروباري واسطن ۽ زندگي جي تقريبن سڀني شعبن ۾ عام ٿي ويو. پر پوءِ به ڪجهه کُٽل پئي لڳو. ڪا شئي هُئي جنهن جي کوٽ ماڻهن کي غيرشعوري طور محسوس پئي ٿي.
ان کوٽ ئي جنم ڏنو Social Networking Sites يا سماجي رابطي وارين ويبسائيٽن کي! هنن سائٽن تي سماجي رابطا يا نوان واسطا ٺاهي ۽ انهن سان رابطي ۾ رهي سگهجي ٿو. اهڙي طرح توهان جو هڪ سماجي واسطن/سُڃاڻپ جو ڄار (Social Network) ٺهي وڃي ٿو. اُتي موجود ماڻهن جي “پروفائل” ۾ سندن تعارف ڏنل هوندو آهي ۽ توهان کين ڪنهن خاص شهر جي هُجڻ ڪري، هڪ ئي پسند هُجڻ ڪري، ساڳيا شوق هُجڻ ڪري، ساڳيو ڪاروبار هُجڻ ڪري يا وري ڪنهن خاص شئي ڄاڻڻ لاءِ پڻ کين پنهنجي نيٽ-وَرڪ ۾ شامل (Add) ڪندا آهيو. جيڪڏهن شموليت جي اها درخواست (Request) هُو قبول ڪندا آهن ته پوءِ توهان هنن جو سڄو پروفائل ڏسي سگهندا آهيو ۽ ڪنهن به وقت ساڻن رابطو ڪري سگهو ٿا.
هنن سائٽن تي اسان جي موجدگي ان ڪري به ضروري آهي جو اسان کي ڪيترين ئي ماڻهن سان ڳنڍجڻ سان گڏوگڏ، ڪيتريون ئي شيون سکڻ لاءِ ملنديون آهن. ڪنهن به ماڻهو کي انٽرنيٽ تي ڪا به سُٺي شئي لڳي آهي ته هو اُتي ٻين سان ونڊي يا share ڪندا آهن، ۽ ايئن وري ٻيا پڻ ان مان فائدو حاصل ڪندا آهن.
ان کان علاوه پڻ ڪيترين ئي ميڙاڪن (Groups) ۾ شامل ٿي اسان مختلف بحث مباحثن ۾ شامل ٿي پنهنجو موقف پيش ڪري سگهون ٿا. انهن ميڙاڪن ۾ هاڻي ڪي صرف ڪالج يا هاءِ سڪول جا ڇوڪرا نه پر تمام وڏا ڪاروباري ماڻهو ۽ ڪمپنيون اچن ٿيون جن سان هنن جي ڪمپنين ۽ ڪاروبارن کي فائدو پهچي ٿو. هاڻي ته هر ننڍي وڏي ڪاروبار، ڪمپني يا آرگنائزيشن جي ڪوشش آهي ته هو پاڻ کي سماجي رابطي وارين سائٽن تي مختلف ذريعن سان ڦهلائي ته جيئن ماڻهو سندن ڪاروبار کي سُڃاڻين ۽ نتيجي ۾ کين فائدو پهچي.
سنڌ ٽيڪ پڻ انهن سائٽن تي موجود آهي ۽ توهان هيٺين لنڪس تي ڪلڪ ڪري اسان سان شامل ٿي سگهو ٿا:
